Οι λοιμώξεις, πέρα από τη γενική δυσφορία που προκαλούν, σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να συμβάλλουν στο σχηματισμό αποστημάτων. Τα δερματικά αποστήματα αυτά δημιουργούνται ως απάντηση του σώματος στη λοίμωξη, και μπορούν να γίνουν άκρως επώδυνα για τον ασθενή. Η αντιμετώπισή τους συνεπώς κρίνεται αναγκαία ώστε να ανακουφιστεί ο πάσχοντας. Μάλιστα, αν και συνηθισμένα, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή δυσφορία και επιπλοκές αν δεν αντιμετωπιστούν σωστά. 

Τι είναι τα δερματικά αποστήματα;

Τα δερματικά αποστήματα είναι φλεγμονώδεις κοιλότητες που περιέχουν πύον και σχηματίζονται στους ιστούς κάτω από την επιφάνεια του δέρματος. Αυτές οι κοιλότητες δημιουργούνται ως αποτέλεσμα της αντίδρασης του οργανισμού σε μια λοίμωξη, κατά την οποία τα λευκά αιμοσφαίρια συγκεντρώνονται στα σημεία για να καταπολεμήσουν τα βακτήρια. Το πύον περιέχει νεκρά κύτταρα, βακτήρια και υπολείμματα ιστού. Πρόκειται στην ουσία για μια εντοπισμένη συσσώρευση πύου που περιβάλλεται από ερύθημα και σκληρό κοκκιώδη ιστό. 

Τα αποστήματα μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος, αλλά συχνότερα εντοπίζονται σε περιοχές όπως οι μασχάλες, η βάση της σπονδυλικής στήλης, η περιοχή γύρω από τον πρωκτό, οι γλουτοί, οι μαστοί και τα δάχτυλα. Μπορούν επίσης να σχηματιστούν κοντά σε θύλακες τρίχας ή σε περιοχές που έχουν τραυματιστεί.

Αιτίες σχηματισμού δερματικών αποστημάτων

Η κύρια αιτία σχηματισμού δερματικών αποστημάτων είναι οι βακτηριακές λοιμώξεις, συνήθως από τον χρυσίζοντα σταφυλόκοκκο (Staphylococcus aureus). Αυτά τα βακτήρια εισέρχονται στο δέρμα μέσω μικροτραυματισμών, όπως αμυχές ή θύλακες τρίχας, και προκαλούν φλεγμονή.

Πέρα από τις βακτηριακές λοιμώξεις, τα δερματικά αποστήματα μπορεί να σχετίζονται με άλλες αιτίες, όπως:

• Μυκητιασικές λοιμώξεις.
• Ιικές λοιμώξεις, όπως ο έρπης.
• Απόφραξη των σμηγματογόνων ή ιδρωτοποιών αδένων, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή και τον σχηματισμό αποστήματος. Αυτό είναι συχνό σε περιοχές με αυξημένη έκκριση ιδρώτα, όπως οι μασχάλες και η βουβωνική χώρα.
• Ξένα αντικείμενα που έχουν εισχωρήσει στο δέρμα, όπως θραύσματα ή αγκάθια.
• Ύπαρξη δερματικών κύστεων οι οποίες επιμολύνονται, φαινόμενο το οποίο είναι κοινό σε μια κύστη κόκκυγος. 

Ορισμένοι παράγοντες κινδύνου αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης δερματικών αποστημάτων. Αυτοί περιλαμβάνουν το εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, χρόνιες παθήσεις όπως ο διαβήτης ή ο καρκίνος, η μακροχρόνια λήψη στεροειδών και οι κακές συνθήκες υγιεινής.

Συμπτώματα που προκαλούν τα αποστήματα

Τα δερματικά αποστήματα γενικά χαρακτηρίζονται από δυσάρεστη, επώδυνη συμπτωματολογία. Πιο συγκεκριμένα, προκαλούν:

• Έντονο πόνο, που συχνά αυξομειώνεται με τους καρδιακούς παλμούς.
• Ερυθρότητα και πρήξιμο στις προσβεβλημένες περιοχές.
• Ζεστή αίσθηση στην αφή, που υποδηλώνει φλεγμονή.
• Σχηματισμό μαλακών, γεμάτων πύον κοιλοτήτων.
• Συστηματικά συμπτώματα, όπως πυρετό, κακουχία, πρησμένους λεμφαδένες και ρίγος. Αυτά τα συμπτώματα υποδεικνύουν ότι η λοίμωξη μπορεί να έχει εξαπλωθεί στο αίμα, κατάσταση που απαιτεί άμεση και στοχευμένη αντιμετώπιση.

Πώς αντιμετωπίζονται τα αποστήματα

Η θεραπεία των δερματικών αποστημάτων απαιτεί την απομάκρυνση του πύου για να εκτονωθεί η φλεγμονή και να αποκατασταθεί η υγεία των περιοχών. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η χειρουργική διάνοιξη και  παροχέτευση των αποστημάτων είναι η μόνη αποτελεσματική μέθοδος αντιμετώπισης. Η διαδικασία της διάνοιξης και παροχέτευσης ξεκινά με καθαρισμό και απολύμανση των περιοχών γύρω από τα αποστήματα με σκοπό την αποτροπή της εξάπλωσης της λοίμωξης. Στη συνέχεια, εφαρμόζεται τοπική αναισθησία για να εξασφαλιστεί ότι ο ασθενής δεν θα αισθανθεί πόνο κατά την επέμβαση. Έπειτα, γίνεται μια μικρή τομή πάνω από κάθε απόστημα, ώστε να επιτραπεί στο πύον να αποστραγγιστεί. Ο γιατρός πιέζει απαλά τις περιοχές για να διασφαλίσει ότι όλο το περιεχόμενο του αποστήματος έχει απομακρυνθεί. Στη συνέχεια, η κοιλότητα κάθε αποστήματος ξεπλένεται με αποστειρωμένο αλατούχο διάλυμα για να απομακρυνθούν υπολείμματα και να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος επαναλαμβανόμενης μόλυνσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να τοποθετηθεί γάζα στις κοιλότητες για να παραμείνουν ανοιχτές, πρακτική η οποία επιτρέπει την περαιτέρω αποστράγγιση. Τέλος, οι περιοχές καλύπτονται με επιθέματα για να προστατευθούν από μικρόβια και να απορροφηθούν τυχόν υγρά που θα συνεχίσουν να εκκρίνονται μετά την επέμβαση.

Φροντίδα μετά τη διάνοιξη και παροχέτευση

Μετά τη διάνοιξη και παροχέτευση των αποστημάτων, η φροντίδα των περιοχών είναι πολύ σημαντική προκειμένου να επιτευχθεί πλήρης επούλωση. Για να γίνει αυτό, συνιστώνται τα εξής μέτρα:

• Τακτικές ή ακόμα και καθημερινές αλλαγές επιθέματος σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού, για να διατηρούνται οι περιοχές καθαρές.
• Διατήρηση της υγιεινής της περιοχής και πλύσιμο των τομών με ήπιο σαπούνι και νερό.
• Εφαρμογή ζεστών, υγρών επιθεμάτων 3-4 φορές την ημέρα μπορεί να επιταχύνει τη διαδικασία επούλωσης.
• Ενδεχόμενη χορήγηση αντιβιοτικών για την αποτροπή της εξάπλωσης της λοίμωξης.
• Λήψη παυσίπονων εάν ο ασθενής αισθάνεται πόνο.

Η πλήρης επούλωση μπορεί να διαρκέσει από μία έως δύο εβδομάδες, ανάλογα με το μέγεθος των αποστημάτων και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

Πρόληψη σχηματισμού δερματικών αποστημάτων

Η πρόληψη των δερματικών αποστημάτων περιλαμβάνει:

• Μέριμνα για τη διατήρηση της υγιεινής με συχνό πλύσιμο των χεριών και του σώματος.
• Αποφυγή τραυματισμών και φροντίδα ακόμα και μικρών τραυμάτων για να αποφευχθεί η είσοδος βακτηρίων.
• Ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος μέσω υγιεινής διατροφής, επαρκούς ύπνου και αποφυγής επιβλαβών συνηθειών, όπως το κάπνισμα και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.