Δυστυχώς, καρκινικοί όγκοι μπορούν να αναπτυχθούν στην πλειοψηφία των οργάνων του σώματος, ακόμα και στο θυρεοειδή αδένα. Αν και ο καρκίνος του θυρεοειδούς είναι σχετικά πιο σπάνιος, δυστυχώς εξακολουθεί να πλήττει μια σημαντική μερίδα ασθενών και μάλιστα παρουσιάζει ολοένα αυξανόμενη συχνότητα τις τελευταίες δεκαετίες. Παρόλο που αποτελεί λιγότερο από το 1% όλων των κακοηθειών, πρόκειται για καρκίνο με καλή πρόγνωση του οποίου η θεραπεία είναι σε αρκετές περιπτώσεις επιτυχημένη. 

Ο θυρεοειδής αδένας, που βρίσκεται στο μπροστινό μέρος του λαιμού, παράγει ζωτικές ορμόνες (Τ3 και Τ4) που επηρεάζουν τον μεταβολισμό, την ανάπτυξη και τη θερμοκρασία του σώματος. Ο καρκίνος του θυρεοειδούς εμφανίζεται όταν τα κύτταρα του αδένα αρχίζουν να αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα, σχηματίζοντας όγκους.

Τι είναι ο καρκίνος του θυρεοειδούς;

Ο καρκίνος του θυρεοειδούς είναι μια κακοήθης πάθηση που προκαλείται από τον υπέρμετρο και ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των κυττάρων του θυρεοειδούς αδένα. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα παρατηρείται αύξηση της συχνότητας εμφάνισης της συγκεκριμένης μορφής καρκίνου. Υπεύθυνη για την αύξηση αυτή είναι η αντίστοιχα αυξημένη συχνότητα των απεικονιστικών εξετάσεων που πραγματοποιούνται στην περιοχή του τραχήλου για τη διερεύνηση άλλων παθολογιών. Οι εξετάσεις αυτές έχουν ως αποτέλεσμα την τυχαία ανεύρεση των καρκινικών όγκων στο θυρεοειδή αδένα, όταν ακόμα βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο, γεγονός που διευκολύνει την εφαρμογή ενός επιτυχούς θεραπευτικού σχεδίου.

Τύποι καρκίνου του θυρεοειδούς

Ο καρκίνος του θυρεοειδούς διακρίνεται σε διάφορους τύπους ανάλογα με την κυτταρική του προέλευση και τη βιολογική του συμπεριφορά. Οι τύποι καρκίνου του θυρεοειδούς είναι: 

Θηλώδης καρκίνος, ο οποίος είναι ο πιο συχνός τύπος, αντιπροσωπεύοντας το 85-90% των περιπτώσεων. Αναπτύσσεται από τα θυλακιώδη κύτταρα που παράγουν τις θυρεοειδικές ορμόνες. Εμφανίζει πολύ καλή πρόγνωση και τείνει να εξαπλώνεται στους τραχηλικούς λεμφαδένες, αλλά σπάνια σε απομακρυσμένα όργανα. Αντιδρά εξαιρετικά καλά στη θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο.

• Θυλακιώδης καρκίνος που αντιπροσωπεύει περίπου το 10% των περιπτώσεων. Ο τύπος αυτός καρκίνου του θυρεοειδούς αναπτύσσεται επίσης από τα θυλακιώδη κύτταρα, αλλά τείνει να προκαλεί απομακρυσμένες μεταστάσεις σε πνεύμονες και οστά. Η πρόγνωση είναι ελαφρώς λιγότερο καλή σε σύγκριση με τον θηλώδη καρκίνο.
• Καρκίνος από κύτταρα Hürthle, ο οποίος συνιστά σπάνιο τύπο που προέρχεται από τα οξύφιλα κύτταρα του θυρεοειδούς. Παρόλο που ανήκει στους καλώς διαφοροποιημένους καρκίνους, έχει πιο επιθετική συμπεριφορά και χαμηλότερα ποσοστά επιβίωσης σε σύγκριση με τους θηλώδεις και θυλακιώδεις καρκίνους.
• Μυελοειδής καρκίνος, ένας τύπος καρκίνου του θυρεοειδούς που προέρχεται από τα κύτταρα C που παράγουν την καλσιτονίνη. Είναι πιο επιθετικός από τους καλώς διαφοροποιημένους καρκίνους και μπορεί να προκαλέσει μεταστάσεις ήδη από τη διάγνωση. Η μέτρηση της καλσιτονίνης στο αίμα είναι σημαντική για τη διάγνωση και την παρακολούθηση.
• Αναπλαστικός καρκίνος, ο πιο σπάνιος (1-2%) αλλά και ο πιο επιθετικός τύπος καρκίνου του θυρεοειδούς. Εμφανίζεται κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες και χαρακτηρίζεται από χαμηλά ποσοστά επιβίωσης, συνήθως λίγους μήνες μετά τη διάγνωση.
• Λέμφωμα του θυρεοειδούς, ένας σπάνιος τύπος καρκίνου που αναπτύσσεται από τον λεμφικό ιστό του θυρεοειδούς. Συχνά σχετίζεται με τη θυρεοειδίτιδα Hashimoto και ανταποκρίνεται καλά στη χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία.

Συμπτώματα που προκαλεί ο καρκίνος του θυρεοειδούς

Στα αρχικά στάδια, ο καρκίνος του θυρεοειδούς μπορεί να μην προκαλεί διακριτά συμπτώματα, καθιστώντας δύσκολη τη διάγνωση. Ωστόσο, καθώς η νόσος εξελίσσεται, μπορεί να παρουσιαστούν τα εξής συμπτώματα:

• Ανάπτυξη ενός ανώδυνου όζου στον τράχηλο, που αποτελεί και τον πιο συνηθισμένο λόγο αναζήτησης ιατρικής βοήθειας.
• Βραχνάδα εάν ο καρκίνος επηρεάζει το λαρυγγικό νεύρο.
• Πόνος στον τράχηλο που μπορεί να αντανακλά στα αυτιά.
• Διογκωμένοι λεμφαδένες, σύμπτωμα το οποίο μπορεί να υποδηλώνει μεταστάσεις.
• Δυσκολία στην κατάποση ή την αναπνοή εάν ο όγκος πιέζει τον οισοφάγο ή την τραχεία.
• Βήχας που δεν σχετίζεται με κρυολόγημα.

Διάγνωση του καρκίνου του θυρεοειδούς

Η διάγνωση του καρκίνου του θυρεοειδούς είναι μια διαδικασία πολλαπλών σταδίων. Ξεκινά με λήψη του ιστορικού του ασθενούς και κλινική εξέταση η οποία περιλαμβάνει ψηλάφηση του τραχήλου για την ανεύρεση όζων ή διογκωμένων λεμφαδένων. Εάν κριθεί απαραίτητο, μπορεί να εξεταστεί και ο λάρυγγας με λαρυγγοσκόπηση. Ακολουθεί υπερηχογράφημα θυρεοειδούς και τραχήλου για την αξιολόγηση των όζων και την ανίχνευση ύποπτων χαρακτηριστικών, ενώ ακολουθούν αιματολογικές εξετάσεις. Με τις αιματολογικές εξετάσεις γίνεται μέτρηση της καλσιτονίνης (για μυελοειδή καρκίνο) ή θυρεοσφαιρίνης (για διαφοροποιημένους καρκίνους), ενώ μετρώνται και οι καρκινικοί δείκτες. Οι μετρήσεις αυτές μπορούν να παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες. Ακολουθεί βιοψία με λεπτή βελόνα (FNA), η οποία περιλαμβάνει λήψη κυτταρολογικού υλικού από ύποπτο όζο μέσω παρακέντησης η οποία αποστέλλεται για ανάλυση κάτω από μικροσκόπιο. Η βιοψία επιβεβαιώνει τη διάγνωση. Ακολουθεί αξονική ή μαγνητική τομογραφία και PET/CT με σκοπό την ανίχνευση μεταστάσεων και την εκτίμηση της έκτασης της νόσου.

Επιλογές θεραπείας για τον καρκίνο του θυροειδούς

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο και το στάδιο του καρκίνου του θυρεοειδούς. Η χειρουργική επέμβαση είναι συνήθως η κύρια επιλογή θεραπείας, καθώς εξασφαλίζει άριστα ογκολογικά αποτελέσματα και υψηλά ποσοστά ίασης. Η πιο συχνά εκτελούμενη επέμβαση είναι η ολική θυρεοειδεκτομή, κατά την οποία αφαιρείται εξ ολοκλήρου ο θυρεοειδής αδένας, με στόχο την πλήρη εξάλειψη του καρκινικού ιστού. Σε περιπτώσεις όπου η νόσος είναι περιορισμένη σε έναν λοβό του θυρεοειδούς αδένα, μπορεί να εξεταστεί η επιλογή της μερικής θυρεοειδεκτομής (λοβεκτομή), αν και αυτή η προσέγγιση εφαρμόζεται σπανιότερα. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην προστασία των λαρυγγικών νεύρων και των παραθυρεοειδών αδένων, μέσω της χρήσης εξειδικευμένων τεχνολογιών, όπως ο νευροδιεγέρτης, που συμβάλλει στη μείωση των επιπλοκών, όπως η βραχνάδα ή η υπασβεστιαιμία.

Η επέμβαση συχνά συνοδεύεται από λεμφαδενικό καθαρισμό τραχήλου, ιδίως εάν η προεγχειρητική απεικόνιση ή η διεγχειρητική εκτίμηση αποκαλύπτουν εμπλοκή των λεμφαδένων. Ο καθαρισμός μπορεί να αφορά είτε το κεντρικό διαμέρισμα του τραχήλου, είτε και τα πλάγια διαμερίσματα, ανάλογα με την έκταση της λεμφαδενικής συμμετοχής. Η χειρουργική επέμβαση ολοκληρώνεται με πλαστική αποκατάσταση της τομής για ελαχιστοποίηση της ουλής, και οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν στην καθημερινότητά τους μέσα σε λίγες ημέρες, λαμβάνοντας δια βίου θεραπεία υποκατάστασης με θυρεοειδικές ορμόνες για τη διατήρηση της μεταβολικής ισορροπίας. Μετά τη χειρουργική επέμβαση χορηγείται ραδιενεργό ιώδιο για την καταστροφή υπολειπόμενων καρκινικών κυττάρων. Ακτινοθεραπεία ή χημειοθεραπεία εφαρμόζεται σε επιθετικούς ή μη εγχειρήσιμους καρκίνους.